Avrupa Komisyonu 2028-2034 Yıllarını Kapsayan Çok Yıllı Mali Çerçevenin Belirlenmesine İlişkin Konsey Tüzüğü Teklifi Yayımlandı

Avrupa Komisyonu 2028-2034 Yıllarını Kapsayan Çok Yıllı Mali Çerçevenin Belirlenmesine İlişkin Konsey Tüzüğü Teklifi Yayımlandı

Avrupa Komisyonu, 2028-2034 Yıllarını Kapsayan Çok Yıllı Mali Çerçevenin Belirlenmesine İlişkin Konsey Tüzüğü Teklifini 16 Temmuz 2025 tarihinde yayımladı. Toplamda 2 trilyon avroyu aşan bu bütçe önerisi, Avrupa Birliği’nin stratejik önceliklerine uyumlu, daha dirençli ve daha entegre bir mali yapı sunmayı hedefliyor.

Çok Yıllı Mali Çerçeve belgesine göre, 2021-2027 döneminde Interreg-Sınır Ötesi İşbirliği programları için ayrılan 8 milyar avro, 2028-2034 döneminde %25 artışla 10 milyar avroya yükseltilmiştir. Interreg Programlarının yeni dönemde çevre, iklim değişikliği, dijital teknolojilerin yenilikçilik ve enerji verimliliği amacıyla kullanılması, güvenilir ekonomi ve rekabetçilik gibi alanlara yönelmesi beklenmektedir. Ancak Programların odaklanacağı alanlar, yapısı ve uygulama kuralları ise önümüzdeki aylarda yayımlanacak taslak tüzüklerle netlik kazanacaktır.

Ayrıca, 2028-2034 döneminde, Erasmus+ Programı bütçesi yaklaşık %50 oranında bir artışla 41 milyar avroya çıkartılarak Avrupa Dayanışma Programını da içerecek şekilde yapılandırılması planlanmaktadır. Program ile daha fazla kişi yurtdışında eğitim, staj ve gönüllülük imkânlarından faydalanarak topluma uyum sağlayacak beceri ve yetkinlikler kazanacak; her kesimden öğreniciye daha iyi erişim sağlanacak; eğitim kurumları ve kuruluşlar Avrupa genelinde daha güçlü iş birliği içinde olacak; Avrupa’ya yetenek çekme ve tutma fırsatları artacaktır.

Bunun yanı sıra, Ufuk Avrupa (Horizon Europe) Programı’na ayrılan kaynakların yaklaşık %100 oranında önemli bir artış yapılarak 175 milyar avroya çıkartılması planlanmaktadır. Bu büyük artışla birlikte Ufuk Avrupa, bir yandan AB’nin rekabetçilik hedeflerine katkı sağlayacak diğer yandan da doktorları destekleyen yapay zekâdan çiftçileri koruyan uydulara, daha temiz ve akıllı ulaşım, yaşam ve çalışma modellerine kadar günlük hayata ilişkin sorunlara çözüm getiren projeleri finanse edecektir.

Sivil koruma ve sağlık acil durumlarına hazırlık amacıyla, 10,7 milyar avro tutarında ortak finansman öngörülmektedir. Bu kapsamda, Birlik Sivil Koruma Mekanizması ile sağlık alanında hazırlık ve müdahale kapasitesinin güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Komisyon, şiddetli krizlerde devreye alınmak üzere üye devletlere neredeyse 400 milyar avroya kadar kredi sağlayacak yeni bir özel kriz mekanizması önermektedir. Ayrıca, ulusal ve bölgesel ortaklıklar hazırlık ve kriz yönetiminin her alanında yatırım ve reformları destekleyecektir. Tarım rezervi ise gerektiğinde çiftçilere destek sağlayacak ve piyasaların istikrarını temin edecektir.

Yeni AB Programları

14 AB programını birleştirecek 409 milyar avro büyüklüğünde yeni bir Avrupa Rekabetçilik Fonu kurulacaktır. Bu fon, stratejik teknolojilere yatırım yaparak tek bir kural kitabı altında faaliyet gösterecek ve başvuru sahiplerine tek bir başvuru noktası sunarak AB finansmanını basitleştirecek, hızlandıracak ve kamu-özel yatırımlarını harekete geçirecektir. Avrupa Rekabetçilik Fonu’nun odak alanları şunlardır:

Temiz geçiş ve karbonsuzlaşma,
Dijital dönüşüm,
Sağlık, biyoteknoloji, tarım ve biyoekonomi,
Savunma ve uzay

Yeni AgoraEU Programı ise, 2021-2027 dönemindeki Yaratıcı Avrupa Programı ve Vatandaşlar, Eşitlik, Haklar ve Değerler (CERV) Programının bir araya getirilmesiyle oluşturulmuştur. Bu kapsamda Program, demokrasi, eşitlik ve hukukun üstünlüğü gibi ortak değerlerin teşvik edilmesinin yanı sıra, Avrupa’nın kültürel çeşitliliğini, görsel-işitsel ve yaratıcı sektörlerini, medya özgürlüğünü ve sivil toplumun katılımını destekleyecektir. Programın bileşenleri aşağıda yer almaktadır:

Yaratıcı Avrupa – Kültür Bileşeni (Sınır ötesi kültürel üretim, işbirliği),
MEDIA+ Bileşeni (Görsel işitsel medya, haberler ve dezenformasyonla mücadele),
Demokrasi, Yurttaşlar, Eşitlik, Haklar ve Değerler (CERV+) Bileşeni (Temel hakları ve eşitliği koruma, sivil toplum).

AB’nin dış politika araçlarını kapsayan Küresel Avrupa başlığı altındaki toplam bütçenin ise %75 artışla 200 milyar avroya çıkarılması planlanmaktadır. Bu artış, başta aday ülkeler olmak üzere, Avrupa’nın küresel ortaklarıyla daha derin iş birlikleri geliştirmesini hedeflemektedir.

Süreç Ne Şekilde İlerleyecek?

Çok Yıllı Mali Çerçeve, AB İşleyişi Hakkında Antlaşma’nın 312. maddesi uyarınca belirlenmektedir. Söz konusu maddeye göre, Avrupa Komisyonu tarafından sunulan taslak Çok Yıllı Mali Çerçeve, Avrupa Parlamentosunun onayını alındıktan sonra, Avrupa Birliği Konseyi tarafından oybirliği ile bir tüzük şeklinde kabul edilecektir.

Detaylı bilgi için Avrupa Komisyonu’nun ilgili web sayfasını ziyaret edebilirsiniz